ผ่าศัพท์ภาษาอังกฤษวันละคำสองคำ:อธิบายคำว่า dromomania

ก่อนที่ข้าพเจ้าจะวิเคราะห์ศัพท์แต่ละตัว ขอให้ท่านดูศัพท์ทั้งหมดนี้ ไปทีละตัว อย่างพิจารณา แล้วท่านจะเห็นว่า มีศัพท์อยู่หลายตัว ที่ท่านอาจจะไม่เคยเจอมาก่อนเลย แต่ท่านสามารถคาดคะเนความหมายของมันได้

bibliomania  ขอให้ท่านนึกถึงพระคัมภีร์  bible  แล้วแปลศัพท์ตัวนี้ว่า  “บ้าหรือคลั่งไคล้ในพระคัมภีร์ bible”  – ขอให้แปลอย่างนี้ไปก่อน  ส่วนความหมายจริงๆ นั้น เป็นอย่างไร ค่อยว่ากันทีหลัง

dromomania ขอให้ท่านนึกถึงศัพท์ที่เพิ่งผ่านมา (1.1) hippodrome ซึ่งแปลตามตัวว่า “ม้าวิ่ง” คือ “สนามแข่งม้า” คำว่า drome หรือ  δρόμος (dromos) แปลว่า วิ่ง, aerodrome แปลว่าวิ่งทางอากาศ คือ สนามบิน, picturedrome แปลว่า รูปภาพวิ่ง คือโรงภาพยนตร์ เมื่อเห็นดั่งนี้แล้ว ท่านก็สามารถแปลศัพท์ dromomania ได้ว่า   “บ้าหรือคลั่งไคล้การวิ่ง”

โปรดติดตามศัพท์คำต่อไปนะครับ

ได้อธิบายไว้ใน  1.1  แล้วว่า  คำ mania มาจากภาษากรีก  μανία  (mania มานิอา)  แปลว่า ความบ้า ความคลั่ง   ดังนั้น  hippomania  จึงแปลว่า  “ความบ้าหรือคลั่งไคล้ในม้า”   เมื่อ  hippomania  แปลว่าบ้าหรือคลั่งไคล้ในม้า   แล้วความบ้าความคลั่งไคล้สิ่งอื่นจะเป็นอย่างไร เช่น  บ้าคลั่ง หมา แมว วัว ควาย ช้าง ฯลฯ  เราก็ไปดูที่คำ mania แล้วจะไปเจอศัพท์อีกมากมาย เช่น

agromania

bibliomania

choreomania

choromania

cratomania

dipsomania

dromomania

erotomania

graphamania

hippomania

kleptomania

megalomania

melomania

monomania

mythomania

necromania

nostomania

nymphomania

phagomania

plutomania

pyromania

toxicomania

3  potamology – potamological – potamologist

ศัพท์ภาษากรีก “ λόγος ”  (logos ลอกอส)  แปลว่า “คำพูด ความรู้” ตรงกับศัพท์ภาษาไทย ที่มาจากภาษาบาลี สันสกฤต คือ ศาสตร์ (xaS] ศาสฺตรฺ)  กับ วิทยา (ivdÛa วิทฺยา)    คำ Logos สมาสกับคำอื่นๆ หลายร้อยคำ

ในรูปของ logy เช่น

- geology      - ความรู้เกี่ยวกับแผ่นดิน คือ ธรณีวิทยา

- psychology - ความรู้เกี่ยวกับจิตใจ คือ จิตวิทยา

- astrology    - ความรู้เกี่ยวกับดวงดาว คือ โหราศาสตร์

- zoology          - ความรู้เกี่ยวกับสัตว์ คือ สัตววิทยา

ดังนั้น potamology ก็ต้องเป็น “ความรู้เกี่ยวกับแม่น้ำ” คือ “คงคาศาสตร์” potomological เป็นรูปคุณศัพท์ ของ potomology และ  potomologist คือ “ผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับคงคาศาสตร์” หรือ “ผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับความรู้เรื่องแม่น้ำ”

1.3  ขอกลับไปที่คำ hippopotamus (1.1) อีกครั้งหนึ่ง  เราทราบแล้วว่า คำ hippo  แปลว่า “ม้า” และเราเห็นศัพท์หลายๆ คำ  แต่ละศัพท์ขึ้นต้นด้วย คำ hippo  และทุกคำมีความหมายเกี่ยวกับ “ม้า” ทั้งนั้น  และมีศัพท์อยู่คำหนึ่งคือ  hippomania แปลว่า  “บ้าหรือคลั่งไคล้ในม้า”

ขณะเดียวกัน มีการพบสัตว์ชนิดหนึ่ง เมื่อไม่นานมานี้ (เดือน สิงหาคม ค.ศ. 2010) มีรูปร่างคล้ายจิ้งเหลน อาศัยอยู่ตามริมแม่น้ำในป่าลึกของประเทศเปรู  เขาตั้งชื่อมันเป็นภาษาอังกฤษว่า  potamites ซึ่งศัพท์นี้ตรงกับภาษาไทยว่า “(สัตว์) แม่น้ำ”

                                      

  ทีนี้ค่อนข้างจะยุ่ง เพราะ potamites ของอังกฤษ คือ “ตะพาบน้ำ”  แต่ของประเทศเปรูคือสัตว์คล้าย “จิ้งเหลน” ชนิดหนึ่ง ซึ่งสัตว์ทั้ง ๒ ชนิดนี้ต่างกันมาก  แต่ทั้ง ๒ เป็นสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำเหมือนกัน และมีชื่อที่แปลว่า “แม่น้ำ” เหมือนกันด้วย

2  potamic

ศัพท์ตัวนี้เป็นรูปคุณศัพท์ แปลว่า “แห่งแม่น้ำ” เช่นในประโยค Those potamic plants are edible. – พืชแม่น้ำเหล่านั้นกินได้

                                                 โปรดติดตามศัพท์คำต่อไปนะครับ

1.2  เมื่อเราทราบแล้วว่า  ภาษากรีก  ἴππος (hippos) แปลว่า “ม้า” และปรากฏรูปในภาษาอังกฤษเป็น hippo และศัพท์ภาษาอังกฤษที่มีคำ hippo อยู่ จะเกี่ยวข้องอยู่กับ “ม้า” ทั้งสิ้น ทีนี้ขอให้เรากลับไปที่คำ hippopotamus  อีกครั้ง   เมื่อเราทราบแล้วว่า ศัพท์ตัวนี้ แปลตามตัวว่า “ม้าแม่น้ำ” โดยที่คำ “potamus” หรือภาษากรีก ποταμός  (potamos พอทามอส) แปลว่า  “แม่น้ำ” เราก็จะจำภาษากรีกคำนี้ได้  เพราะเราทราบคำนี้อยู่แล้ว จากคำ  hippopotamus

         

และเราก็ทราบได้เช่นเดียวกันว่า คำนี้ไปอยู่ร่วมกับภาษาอังกฤษคำใด คำนั้นจะต้องเกี่ยวข้องกับ “แม่น้ำ” ทั้งสิ้น เช่น

potamian

potamites

potamic

potamology

potamological

potamologist

ศัพท์ทั้ง 6 ตัว มีอยู่ 3 ราก ดังนี้

1  potamites – potamian

ศัพท์ทั้ง ๒ ตัวนี้  แปลตามตัวว่า “แห่งแม่น้ำ”  Dictionary ของมหาวิทยาลัย Oxford  ให้คำจำกัดความของคำ potamites  เป็น “the soft-shelled river tortoises”  “เต่าแม่น้ำกระดองอ่อน”  (คือ ตะพาบน้ำ ชนิดหนึ่ง)  สรุปว่า potamites แปลว่า “ตะพาบน้ำชนิดหนึ่ง” ก็แล้วกัน

potamites

                                         

potamian เป็นรูปคุณศัพท์ของ potamites อย่างเช่นในประโยค Some people like to eat potamian flesh. – คนบางคนชอบกินเนื้อตะพาบน้ำ

                                                โปรดติดตามศัพท์คำต่อไปนะครับ

ผ่าศัพท์ภาษาอังกฤษวันละคำสองคำ:อธิบายคำว่า hippopotamus, hippuric

hippopotamus – hippopotami

hippopotami  เป็นรูปพหูพจน์ของ  hippopotamus  เหตุผลที่รูปพหูพจน์ของศัพท์ตัวนี้ ไม่เติม  “es” ตามหลักการเปลี่ยนเอกพจน์เป็นพหูพจน์ของภาษาอังกฤษ  เพราะศัพท์ตัวนี้เป็นภาษากรีก จึงมีการเปลี่ยนรูปจากเอกพจน์เป็นพหูพจน์ตามภาษากรีก

hippuric

ในวิชาเคมี มีกรดชนิดหนึ่ง  พบในเยี่ยวม้า หรือสัตว์กินพืชบางชนิด  เรียกว่า hippuric acid มาจากคำ   ἴππος  +  ὄυρον   (hippos +ouron   ฮิพพอส+อูรอน)  ซึ่ง (ouron อูรอน)  แปลว่า น้ำปัสสาวะ  hippuric  เป็นคำคุณศัพท์ จึงแปลว่า “เกี่ยวกับเยี่ยวม้า” hippuric acid แปลว่า “กรดเยี่ยวม้า”

                      

                           โปรดติดตามศัพท์คำต่อไปนะครับ

hippogriff

griffin เป็นสัตว์ในเทพนิยายของกรีก เขียนตามอักษรกรีกเป็น γρυπός (grupos กรุพอส) ส่วนบนมีหัวและปีกเหมือนนกอินทรี ส่วนล่างเป็นสิงโต

                                  

griffin

hippogriff  เป็นสัตว์ในเทพนิยาย ส่วนบนเป็น griffin (นกอินทรี) ส่วนล่างเป็นม้า

hippogriffin

                              

hippomania

คำ  mania  มาจากภาษากรีก  μανία  (mania มานิอา)  แปลว่า

“บ้า, คลั่ง”  

hippomania จึงแปลว่า  “บ้าม้า, คลั่งม้า”

hippophagy – hippophagist

คำภาษากรีก  φαγια    (phagia ฟากิอา) แปลว่า  “การกิน, การกลืน” hippophagy จึงแปลว่า “การกินหรือการกลืนเนื้อม้า” 

hippophagist แปลว่า “ผู้กิน หรือ ผู้กลืนเนื้อม้า”